สสวท. จับมือ ETDA-สพฐ.-สมศ.-มหาวิทยาลัยศิลปากร “ขับเคลื่อนธรรมาภิบาลและการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมในการศึกษาไทย”
พัฒนาครู-นักเรียนสู่ AI Literacy อย่างมีคุณภาพและทั่วถึง
รองศาสตราจารย์ ดร.ธีระเดช เจียรสุขสกุล ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ลงนามบันทึกความร่วมมือ (MOU) “โครงการขับเคลื่อนธรรมาภิบาลและการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมในการศึกษาไทย” ร่วมกับ ดร.ชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA ดร.ภูริวรรษ คำอ้ายกาวิน ผู้อำนวยการสำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ศาสตราจารย์ ดร.องอาจ นัยพัฒน์ ผู้อำนวยการสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ สมศ. และศาสตราจารย์ ดร.ภก.ธนะเศรษฐ์ ง้าวหิรัญพัฒน์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อวันที่ 10 ก.ย. 2569 ณ มหาวิทยาลัยศิลปากร เพื่อร่วมวางรากฐานระบบนิเวศ AI เพื่อการศึกษาไทย ที่ปลอดภัย มีคุณภาพ และลดความเหลื่อมล้ำ หลังผลักดันให้เกิด “หลักสูตรการใช้ปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีจริยธรรมเพื่อการศึกษา” สู่โรงเรียนเครือข่ายแล้ว 100 แห่ง พัฒนาครูแกนนำ 100 คน สร้างเครือข่ายครูขยายผลแล้ว 2,400 คน ปลูกฝังความฉลาดรู้ AI Literacy & Ethics แก่นักเรียนแล้วไม่น้อยกว่า 4,800 คน
ความร่วมมือครั้งนี้มุ่งวางรากฐานระบบนิเวศ AI เพื่อการศึกษาที่ปลอดภัย มีจริยธรรม ครอบคลุม และลดความเหลื่อมล้ำ ผ่านการขับเคลื่อน 3 แกนสำคัญ ได้แก่ ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ (AI Governance) การใช้ AI อย่างมีจริยธรรม (AI Ethics) และความฉลาดรู้ด้าน AI (AI Literacy) เพื่อให้ผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา และนักเรียนทั่วประเทศ สามารถเลือกใช้และประยุกต์ใช้ AI ได้อย่างรู้เท่าทัน เหมาะสม และมีความรับผิดชอบ
หลักสูตรการใช้ปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีจริยธรรมเพื่อการศึกษา ประกอบด้วยเนื้อหา AI & Digital Ethics จำนวน 9 โมดูล รวม 20 ชั่วโมง ครอบคลุมตั้งแต่พื้นฐานการทำงานของ AI การรู้เท่าทันข้อมูลและผลลัพธ์ที่ระบบสร้างขึ้น ไปจนถึงความเป็นส่วนตัว ความปลอดภัย อคติ ความโปร่งใส และความรับผิดชอบในการใช้ AI เพื่อการเรียนรู้
พร้อมยังได้พัฒนา “กรอบธรรมาภิบาลและมาตรฐานจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์สำหรับการศึกษาไทย” หรือ AI Governance and Ethics Framework for Thai Education และจัดทำคู่มือ 3 เล่ม สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน และผู้ปกครอง ครอบคลุมแนวทางสำคัญ 7 ด้าน ภายใต้หลัก “รู้-ประเมิน-พัฒนา” ซึ่งคู่มือดังกล่าว ผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นเฉพาะกลุ่ม หรือ Focus Group จากผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ ครู และผู้ปกครอง ทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจากทั่วประเทศ เพื่อให้เนื้อหาสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและข้อจำกัดของสถานศึกษาที่แตกต่างกัน สามารถนำไปใช้ได้จริง และไม่สร้างภาระเพิ่มเติมแก่โรงเรียน
ภายใต้ MOU ทั้ง 5 หน่วยงานจะร่วมกันต่อยอดการดำเนินงานใน 4 แนวทางสำคัญ ได้แก่
- พัฒนาหลักสูตร AI & Digital Ethics ขยายผลหลักสูตร 9 โมดูล เพื่อเสริมความรู้และทักษะให้ครูและผู้เรียนเข้าใจทั้งโอกาส ข้อจำกัด และความเสี่ยงของ AI สามารถนำเทคโนโลยีมาใช้สนับสนุนการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสมและรับผิดชอบ
- พัฒนาคู่มือกรอบธรรมาภิบาล AI สำหรับสถานศึกษา เพื่อเป็นแนวทางให้ผู้บริหาร ครู และผู้ปกครอง สามารถกำหนดนโยบาย เลือกใช้เครื่องมือ ประเมินความเสี่ยง และดูแลการใช้ AI โดยคำนึงถึงสิทธิเด็ก ความปลอดภัย และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
- ผลักดันศูนย์ส่งเสริมธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์สำหรับการศึกษา ให้เป็นกลไกกลางในการรวบรวมและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ สนับสนุนงานวิจัย พัฒนาบุคลากร และเชื่อมโยงเครือข่ายผู้เชี่ยวชาญ เพื่อยกระดับมาตรฐานการใช้ AI ในภาคการศึกษาอย่างต่อเนื่อง
- พัฒนา AI Playground & Governance Sandbox เป็นพื้นที่สำหรับทดลองนวัตกรรมและเครื่องมือ AI เปิดโอกาสให้ครู นักเรียน นักวิจัย และผู้พัฒนาได้เรียนรู้ร่วมกัน พร้อมประเมินประโยชน์และความเสี่ยงก่อนนำไปใช้หรือขยายผลในวงกว้าง
ความร่วมมือดังกล่าวนับเป็นอีกก้าวสำคัญในการเตรียมระบบการศึกษาไทยให้พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี AI พร้อมพัฒนาเยาวชนที่ไม่เพียง “ใช้ AI เป็น” แต่ยังสามารถรู้เท่าทัน ตั้งคำถาม ประเมินความเสี่ยง และใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างประโยชน์แก่ตนเอง สังคม และประเทศได้อย่างยั่งยืน