ไทยพีบีเอส ผนึก กองทุนสื่อฯ-CIB เปิดค่าย “Thai PBS Verify Youth Camp 2026” ปั้นเยาวชน สู่เส้นทางนักตรวจสอบข้อเท็จจริงต้านภัยสแกมเมอร์
องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือไทยพีบีเอส โดย Thai PBS Verify ร่วมกับ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) จัดพิธีเปิดโครงการ Thai PBS Verify Youth Camp 2026 : ปั้นนักคิด พิชิตข้อมูลเท็จ ต้านภัยสแกมเมอร์ อย่างเป็นทางการ โดยเปิดพื้นที่แห่งการเรียนรู้ให้แก่เยาวชนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจาก 32 ทีมทั่วประเทศ ที่ผ่านการคัดเลือกจากผู้สมัครกว่า 123 ทีม เพื่อร่วมพัฒนาทักษะการรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy) การตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-checking) การรู้เท่าทันภัยสแกมเมอร์ และการผลิตเนื้อหาอย่างสร้างสรรค์และมีความรับผิดชอบ ตลอด 5 วัน 4 คืน ระหว่างวันที่ 30 มิถุนายน – 4 กรกฎาคม 2569
สำหรับพิธีเปิดอย่างเป็นทางการในช่วงบ่ายของวันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ได้รับเกียรติจาก วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการ ส.ส.ท. เป็นประธานกล่าวเปิดโครงการและต้อนรับผู้เข้าร่วมอบรม ณ คอนเวนชันฮอลล์ ชั้น 2 อาคาร D ไทยพีบีเอส พร้อมตอกย้ำบทบาทของไทยพีบีเอสในฐานะสื่อสาธารณะที่มุ่งสร้างพลเมืองดิจิทัลให้มีทักษะการคิด วิเคราะห์ และตรวจสอบข้อมูลก่อนส่งต่อหรือเผยแพร่สู่สาธารณะ
“ในสังคมไทยเรามักถูกสอนให้เชื่อฟัง แต่แท้จริงแล้ว ‘ฟัง’ กับ ‘เชื่อ’ เป็นคนละเรื่องกัน การสร้างคำถามที่ดีคือจุดเริ่มต้นของการค้นหาความจริง”- คุณวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการ ส.ส.ท. –
วันชัย กล่าวเพิ่มเติมว่า “ปัจจุบันเรามีช่องทางในการรับข้อมูลข่าวสารมากมาย แต่สิ่งที่ยากกว่าคือการแยกแยะว่าอะไรคือข้อเท็จจริง และอะไรคือข้อมูลที่บิดเบือน ในสังคมไทย เรามักถูกสอนให้เชื่อฟัง แต่แท้จริงแล้ว ‘ฟัง’ กับ ‘เชื่อ’ เป็นคนละเรื่องกัน ดังนั้น การสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดให้กับเยาวชนจึงเป็นภารกิจสำคัญของสังคม และเป็นสิ่งที่ไทยพีบีเอสในฐานะสื่อสาธารณะให้ความสำคัญมาโดยตลอด เราอยากปลูกฝังให้คนรุ่นใหม่กล้าคิด กล้าตั้งคำถาม และไม่หลงเชื่อข้อมูลเพียงเพราะมีคนส่งต่อหรือมีผู้คนจำนวนมากพูดถึง เพราะคำถามที่ดีจะนำไปสู่การค้นหาคำตอบที่ถูกต้อง และเป็นจุดเริ่มต้นของการตรวจสอบข้อเท็จจริง ซึ่งจะช่วยให้ทุกคนสามารถรับมือกับข้อมูลข่าวสารจำนวนมหาศาลในโลกดิจิทัลได้อย่างมีวิจารณญาณ”
“การตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-Checking) คือหัวใจสำคัญในการสร้างระบบนิเวศสื่อที่ปลอดภัย และเป็นกลไกสร้างสังคมที่ตื่นรู้ด้วยเหตุผล”- ดร.ชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ –
ต่อด้วยปาฐกถาพิเศษ “ความสำคัญของ Fact-Checking ในสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์” โดย ดร.ชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ซึ่งกล่าวว่า “การตรวจสอบข้อเท็จจริงเป็นกลไกสำคัญของการสร้างระบบนิเวศสื่อที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์ ท่ามกลางการพัฒนาอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีที่ทำให้ข้อมูลเท็จแพร่กระจายได้ง่ายและส่งผลกระทบต่อสังคมในวงกว้าง พร้อมเชิญชวนให้เยาวชนใช้โอกาสจากค่ายอบรมครั้งนี้เรียนรู้และฝึกฝนทักษะด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างเต็มที่ เพื่อเติบโตเป็นกำลังสำคัญในการสร้างสังคมที่ใช้ข้อมูลบนพื้นฐานของข้อเท็จจริง เหตุผล และหลักฐาน โดยย้ำว่า กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ และไทยพีบีเอส พร้อมเป็นพันธมิตรในการผลักดันให้ Fact-Checking เป็นหัวใจสำคัญของการสร้างสังคมที่ตื่นรู้ มีวิจารณญาณ และใช้เหตุผลในการรับและส่งต่อข้อมูล”
ภายในงานยังมีการจัดเวที Spark Forum ในหัวข้อ “ทำไมมนุษย์ถึงเชื่อข้อมูลผิดง่าย… แล้วเราจะสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดได้อย่างไร” โดย พ.ต.อ.เนติ วงษ์กุหลาบ รองผู้บังคับการตำรวจปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ (CIB) ถ่ายทอดประสบการณ์จากการรับมือคดีอาชญากรรมออนไลน์ พร้อมสะท้อนว่า ทุกคนไม่ว่าจะอยู่ในช่วงวัยใด ล้วนมีโอกาสตกเป็นเหยื่อของมิจฉาชีพ หากขาดความรู้เท่าทัน โดยชี้ให้เห็นว่า มิจฉาชีพยุคใหม่ไม่ได้อาศัยเพียงเทคโนโลยี แต่ยังใช้จิตวิทยาและการสร้างความไว้วางใจเป็นเครื่องมือสำคัญในการหลอกลวงเหยื่อ ซึ่งรูปแบบที่พบมากในปัจจุบัน ได้แก่ การโทรศัพท์แอบอ้าง การส่งข้อความ SMS แนบลิงก์หลอกลวง และการใช้บัญชีโซเชียลมีเดียหรือเว็บไซต์ปลอมเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ
“มิจฉาชีพยุคใหม่ไม่ได้ใช้แค่เทคโนโลยี แต่ใช้จิตวิทยาและการสร้างความไว้วางใจมาหลอกลวงหากขาดความรู้เท่าทัน ทุกช่วงวัยก็ตกเป็นเหยื่อได้”- พ.ต.อ.เนติ วงษ์กุหลาบ รองผู้บังคับการตำรวจปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ (CIB)
“สมองของมนุษย์มักเชื่อข้อมูลที่กระตุ้นอารมณ์หรือตรงกับความเชื่อเดิมได้ง่ายการฝึกคิดอย่างมีวิจารณญาณจึงเป็นภูมิคุ้มกันทางความคิดที่ดีที่สุด”- ผศ.ดร.เจนนิเฟอร์ ชวโนวานิช รองคณบดี คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ด้าน ผศ.ดร.เจนนิเฟอร์ ชวโนวานิช รองคณบดี คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายถึงกลไกการทำงานของสมองและอารมณ์ที่ส่งผลต่อการรับรู้ข้อมูล โดยระบุว่า ผู้คนมักมีแนวโน้มเชื่อข้อมูลที่สอดคล้องกับความเชื่อเดิม หรือข้อมูลที่กระตุ้นอารมณ์ได้ง่ายกว่าการใช้เหตุผล พร้อมชวนเยาวชนฝึกคิดอย่างมีวิจารณญาณ กล้าตั้งคำถาม และตรวจสอบข้อมูลอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดและลดโอกาสตกเป็นเหยื่อของข่าวปลอมและภัยสแกมเมอร์
“ในยุคที่ AI สามารถปลอมแปลงได้ทั้งภาพและเสียงอย่างแนบเนียนทักษะการตรวจสอบข้อเท็จจริงคือสิ่งเดียวที่จะทำให้เรา ‘รอด’ ในโลกดิจิทัล”- คุณกนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส –
จากนั้น กนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส บรรยายในหัวข้อ “ผ่าภูมิทัศน์ข่าวปลอม… ต้องรู้อะไรให้รอดในยุค AI” ชวนทำความเข้าใจผลกระทบของเทคโนโลยี AI ที่สามารถสร้างข้อความ ภาพ เสียง และวิดีโอปลอมได้อย่างแนบเนียน พร้อมชี้ให้เห็นว่าการรู้เท่าทัน AI และการตรวจสอบข้อเท็จจริง เป็นทักษะสำคัญที่คนรุ่นใหม่จำเป็นต้องมี เพื่อใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือค้นหาความจริง มากกว่าการเผยแพร่ข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการตรวจสอบ
“หัวใจของการทำข่าวและตรวจสอบข้อมูล คือการตั้งคำถาม ตรวจสอบจากหลากหลายแหล่ง และแยกแยะ ‘ข้อเท็จจริง’ ออกจาก ‘ความคิดเห็น’ ให้เด็ดขาด” – คณิศ บุณยพานิช บรรณาธิการข่าว ไทยพีบีเอส –
ต่อด้วย คณิศ บุณยพานิช บรรณาธิการข่าว ไทยพีบีเอส ถ่ายทอดประสบการณ์จากการทำงานข่าวจริง ผ่านหัวข้อ “สืบสวน สอบสวน… เทคนิคตรวจสอบข้อเท็จจริงในแบบนักข่าว” แนะนำกระบวนการตรวจสอบข้อมูลตามมาตรฐานวิชาชีพ ตั้งแต่การตั้งคำถาม การตรวจสอบข้อมูลจากหลายแหล่ง การแยกข้อเท็จจริงออกจากความคิดเห็น เพื่อให้เยาวชนสามารถนำหลักคิดดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ในการรับข้อมูลข่าวสารในชีวิตประจำวัน
คุณสิปปกร ศรีศรุตวสนะ ผู้ดำเนินรายการ Back To Basic ไทยพีบีเอส
ปิดท้ายด้วยการอบรมหัวข้อ “เทคนิคการเล่าเรื่องและการผลิตคลิปอย่างมืออาชีพ” โดย คุณสิปปกร ศรีศรุตวสนะ ผู้ดำเนินรายการ Back To Basic ไทยพีบีเอส ที่ถ่ายทอดเทคนิคการเล่าเรื่อง การออกแบบโครงสร้างคลิป การเลือกใช้ภาพและข้อมูลอย่างถูกต้อง รวมถึงการสื่อสารประเด็นตรวจสอบข้อเท็จจริงให้น่าสนใจ เข้าใจง่าย และเหมาะกับการเผยแพร่บนแพลตฟอร์มดิจิทัล
ทั้งนี้ ก่อนเข้าสู่กิจกรรมบนเวทีในช่วงบ่าย เยาวชนทั้ง 32 ทีม ยังได้เยี่ยมชมเบื้องหลังและกระบวนการผลิตข่าวและรายการของไทยพีบีเอส เรียนรู้การทำงานของสื่อสาธารณะอย่างใกล้ชิด และเข้าร่วมเวิร์กชอป “ไขรหัสข่าวปลอม (Decode the Disinformation) และห้องข่าวจำลอง” ร่วมกับทีมนักตรวจสอบข่าวของ Thai PBS Verify เพื่อฝึกใช้เครื่องมือตรวจสอบข้อมูล เรียนรู้กระบวนการ Fact-Checking และเสริมสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์จากประสบการณ์จริงของผู้ปฏิบัติงาน โดย คุณกานต์ธิดา คุณพาที และคุณณัฐพล ทุมมา
Thai PBS Verify Youth Camp 2026 : ปั้นนักคิด พิชิตข้อมูลเท็จ ต้านภัยสแกมเมอร์ โครงการภายใต้ความร่วมมือของ ไทยพีบีเอส ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.), กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์, กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) ที่ร่วมกันบูรณาการองค์ความรู้จากหลายภาคส่วน ทั้งด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริง ด้านสื่อสารมวลชน การบังคับใช้กฎหมาย เพื่อพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงทั้งมิติของการป้องกันการตรวจสอบ และการรับมือภัยจากข้อมูลเท็จและอาชญากรรมออนไลน์อย่างรอบด้าน ซึ่งปีนี้ได้เปิดโอกาสให้น้อง ๆ ม.ปลายจากทั่วประเทศ (ยกเว้นกรุงเทพฯ และปริมณฑล) เข้ามาเรียนรู้และ Workshop กับวิทยากรผู้เชี่ยวชาญอย่างใกล้ชิดตลอดการจัดค่ายอบรม
ตลอดระยะเวลา 5 วัน 4 คืน ของการอบรมหลังจากนี้ เยาวชนจะได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ผ่าน Workshop การศึกษาดูงาน ณ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) เพื่อเรียนรู้เบื้องหลังการรับมืออาชญากรรมออนไลน์ ก่อนลงมือผลิตผลงานคลิปตรวจสอบข้อเท็จจริงในรูปแบบการทำงานเป็นทีม และนำเสนอต่อคณะกรรมการในวันสุดท้าย เพื่อชิงรางวัลรวมมูลค่ากว่า 48,000 บาท พร้อมเกียรติบัตร นอกจากคลิปที่ส่งประกวดแล้ว แต่ละทีมยังได้สร้างสรรค์คลิปอิสระในชื่อ “All About Youth Camp” เพื่อบอกเล่าประสบการณ์ที่ได้เข้าร่วมอบรมในแบบของตนเอง
การจัดค่ายอบรมในครั้งนี้สะท้อนบทบาทของไทยพีบีเอสในฐานะ “สื่อสาธารณะ” ที่ไม่เพียงทำหน้าที่นำเสนอข่าวสารที่ถูกต้องและน่าเชื่อถือ แต่ยังมุ่งมุ่งเสริมสร้างความเข้าใจในการรู้เท่าทันข้อมูลเท็จ พัฒนาทักษะการตรวจสอบข้อเท็จจริง และปลูกฝังให้เยาวชนเติบโตเป็นนักสื่อสารที่มีจริยธรรมและความรับผิดชอบต่อสังคม อันเป็นการสร้างพลังคนรุ่นใหม่ในการลดผลกระทบจากข้อมูลเท็จและภัยสแกมเมอร์ในระยะยาว สามารถติดตามความเคลื่อนไหวและกิจกรรมตลอดโครงการเพิ่มเติมได้ทาง www.thaipbs.or.th/VerifyYouthCamp2026
